اگر مهندسی و علم مواد را در کارت انتخاب رشته خود دارید، آشنایی با ساختار آموزشی و خروجی شغلی آن پیش از تصمیم‌گیری ضروری است. رشته‌های گروه فنی و مهندسی، دانش نظری علوم پایه را به محصولات، سیستم‌ها و زیرساخت‌های واقعی تبدیل می‌کنند و بزرگ‌ترین ظرفیت دانشجوپذیری کنکور را دارند. این راهنما، همهٔ آنچه برای شناخت رشته مهندسی و علم مواد لازم دارید را در کنار هم قرار می‌دهد.
معرفی جامع رشته
برای شناخت یک رشته، سه سؤال اساسی وجود دارد: چه می‌خوانیم، کجا می‌خوانیم و پس از فارغ‌التحصیلی چه کار می‌توانیم بکنیم. در ادامهٔ این مقاله، این سه سؤال را برای رشته مهندسی و علم مواد پاسخ می‌دهیم.
گرایش‌ها و سطوح تحصیلی
گرایشهای مرتبط با مهندسی و علم مواد به دانشگاه و مقطع تحصیلی بستگی دارند. رایج‌ترین آن‌ها عبارتند از:
- شناسایی و انتخاب مواد مهندسی، کارشناسی ارشد
- شکلدهی فلزات، کارشناسی ارشد
- ریختهگری، کارشناسی ارشد
- استخراج فلزات، کارشناسی ارشد
- سرامیک، کارشناسی ارشد
- خوردگی و حفاظت مواد، کارشناسی ارشد
- مهندسی جوشکاری، کارشناسی ارشد
- نانومواد، کارشناسی ارشد
دروس مهم دوره کارشناسی
مهمترین دروس مهندسی و علم مواد در مقطع کارشناسی به‌طور کلی شامل موارد زیر است:
- ریاضی عمومی و معادلات دیفرانسیل
- فیزیک عمومی
- شیمی عمومی
- برنامه‌نویسی یا محاسبات مهندسی
- آمار و روش‌های اندازه‌گیری
- ترمودینامیک مواد
- اصول علم و مهندسی مواد
- ساختمان مواد و کریستالوگرافی
- خواص مکانیکی مواد
- متالورژی فیزیکی
- انتقال حرارت و انتقال جرم
- سینتیک مواد و تحولات فازی
دروس مؤثر دبیرستان و کنکور
موفقیت در دروس اصلی مهندسی و علم مواد در دانشگاه، ریشه در تسلط بر برخی دروس دبیرستان دارد. اگر قصد انتخاب این رشته را دارید، روی این دروس بیشتر سرمایه‌گذاری کنید:
- فیزیک
- شیمی
- ریاضی
- هندسه و حل مسئله
بازار کار و آینده شغلی
بازار کار مهندسی و علم مواد را نمی‌توان با یک عدد یا یک جمله خلاصه کرد. بازار کار مهندسی در ایران گسترده است؛ از شرکتهای دانشبنیان و پروژههای ساختوساز تا حوزهٔ نرمافزار و شبکه که تقاضای مداوم برای نیروی مهندسی دارد.
مسیرهای شغلی و صنایع مرتبط
فارغ‌التحصیلان مهندسی و علم مواد می‌توانند در محیط‌ها و جایگاه‌های شغلی مختلفی فعالیت کنند. مهمترین آن‌ها عبارتند از:
- فولاد و صنایع فلزی
- ریختهگری
- قطعهسازی
- خودرو
- نفت و گاز
- نیروگاه و تجهیزات صنعتی
- سیمان
- شیشه و سرامیک
- پلیمر و کامپوزیت
- پوشش‌ها و حفاظت سطح
شناخت ویژگی‌های شخصی برای انتخاب این رشته
موفقیت در مهندسی و علم مواد بیشتر از آنکه به نمره وابسته باشد، به تناسب شخصیت وابسته است. کسانی که می‌خواهند مهارتی مستقیماً قابل‌استفاده در بازار کار داشته باشند. در ادامهً، چند نشانهٔ این تناسب را مرور می‌کنیم: بیشتر فارغ‌التحصیلان موفق مهندسی و علم مواد این ویژگی‌ها را داشته‌اند:
- داوطلبانی که به حل مسائل فنی و کار با ابزار و سامانه‌ها علاقه دارند
بررسی نقاط قوت و ضعف
برای تصمیم آگاهانه دربارهٔ مهندسی و علم مواد، باید در کنار فرصت‌ها، چالش‌های آن را هم دیده باشید. هر انتخاب، کم و بیش هزینه‌ای دارد.
فرصت‌های پیش روی دانشجو و فعالان
- ارتباط مستقیم با صنعت
- تنوع مواد و صنایع
- امکان ترکیب علم و مهندسی
- ارزش تجربه آزمایشگاهی
نکاتی که داوطلب باید بسنجد
- بازار کار تخصصی و پراکنده
- فاصله میان مدرک و آمادگی صنعتی
- کارخانه و آزمایشگاه همیشه راحت نیستند
- برخی مسیرها به تحصیلات تکمیلی نیاز دارند
- وابستگی به تجهیزات و صنعت
ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر
پس از کارشناسی، امکان ادامهٔ تحصیل در کارشناسی ارشد و دکتری در گرایشهای تخصصی یا حوزه‌های میان‌رشته‌ای مانند مدیریت ساخت و فناوری اطلاعات وجود دارد. تصمیم دربارهٔ ادامهٔ تحصیل معمولاً در سال‌های پایانی کارشناسی گرفته میشود، اما آشنایی اولیه با مسیر آن، جذب در بازار کار را پیش از ورود برنامه‌ریزی می‌کند.
?مهندسی و علم مواد در کدام گروه آموزشی ارائه میشود؟
رشته مهندسی و علم مواد در گروه «فنی و مهندسی» قرار دارد و در دانشگاههای مختلف با کدرشته‌محل‌های جداگانه ارائه میشود. برای دیدن دقیقِ ظرفیت و آخرین رتبهٔ قبولی هر کد، از فهرست رشته‌محل‌ها استفاده کنید.
?پذیرش در رشته مهندسی و علم مواد چگونه انجام میشود؟
مسیر اصلی پذیرش، کنکور سراسری و انتخاب این رشته در کارت انتخاب رشته است. علاوه بر آن، برخی دانشگاه‌ها ظرفیت‌های ویژه یا فرآیندهای پذیرش جداگانه‌ای دارند که در اطلاعیه‌های همان سال اعلام میشود.
?مهندسی و علم مواد در چه دانشگاههایی ارائه میشود؟
این رشته در دانشگاههای مختلفی از جمله دانشگاههای دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی و مؤسسات آموزش عالی غیرانتفاعی ارائه میشود. کیفیت و ظرفیت هر کد به دانشگاه، شهر و رتبهٔ داوطلب بستگی دارد. فهرست کامل کدرشتهمحلها در سامانهٔ انتخاب رشته قابل بررسی است.
?گرایشهای رشته مهندسی و علم مواد کداماند؟
گرایشهای مهندسی و علم مواد به دانشگاه و مقطع تحصیلی بستگی دارند. از جملهٔ سطوح و گرایشهای رایج میتوان به «شناسایی و انتخاب مواد مهندسی، کارشناسی ارشد» و «شکلدهی فلزات، کارشناسی ارشد» اشاره کرد. توضیحات کاملتر را در بخش گرایشهای همین مقاله بخوانید.
?مهمترین دروس رشته مهندسی و علم مواد چه هستند؟
از مهمترین دروس دوره کارشناسی مهندسی و علم مواد میتوان به «ریاضی عمومی و معادلات دیفرانسیل»، «فیزیک عمومی»، «شیمی عمومی» اشاره کرد. عنوان و ترتیب دقیق دروس به دانشگاه و برنامهٔ آموزشی بستگی دارد.
?چه دروس دبیرستانی برای ورود به مهندسی و علم مواد مؤثرند؟
موفقیت در مهندسی و علم مواد با تسلط بر دروس «فیزیک»، «شیمی»، «ریاضی» ارتباط مستقیمی دارد. تقویت این دروس هم در کنکور و هم در درک دروس دانشگاهی به‌خوبی جواب می‌دهد.
?بازار کار رشته مهندسی و علم مواد چگونه است؟
بازار کار مهندسی و علم مواد در صنایع و محیطهای مختلفی تعریف شده است؛ از جمله «فولاد و صنایع فلزی»، «ریختهگری»، «قطعهسازی». بازار کار مهندسی در ایران گسترده است؛ از شرکتهای دانشبنیان و پروژههای ساختوساز تا حوزهٔ نرمافزار و شبکه که تقاضای مداوم برای نیروی مهندسی دارد.
?آیا ادامه تحصیل در مهندسی و علم مواد ممکن است؟
بله. پس از کارشناسی، امکان ادامهٔ تحصیل در کارشناسی ارشد و دکتری در گرایشهای تخصصی یا حوزه‌های میان‌رشته‌ای مانند مدیریت ساخت و فناوری اطلاعات وجود دارد.
شانس قبولی در رشته مهندسی و علم مواد را بسنجید
معرفی رشته، قدم نخست است. قدم بعدی، دیدن کدرشتهمحلها، ظرفیت و آخرین رتبهٔ قبولی این رشته بر اساس رتبه و سهمیهٔ شماست.
بررسی کدرشته‌محل‌های این رشته در جستجوی پیشرفتهرشتههای مرتبط
پروتزهای دندانی
انتخاب یک رشته تنها به علاقه نیست؛ باید بدانید در طول چند سال چه می‌خوانید، پس از فارغ‌التحصیلی چه گزینه‌هایی دارید و این رشته با ویژگی‌های شما هم‌خوانی دارد یا نه. رشته‌های گروه پزشکی و سلامت به حفظ و ارتقای سلامت انسان
شیمی
اگر شیمی را در کارت انتخاب رشته خود دارید، آشنایی با ساختار آموزشی و خروجی شغلی آن پیش از تصمیم‌گیری ضروری است. این گروه، پایهٔ نظری فناوری‌های نوین است؛ از ریاضیات و فیزیک تا شیمی، زیست‌شناسی و علم داده که همهٔ آن‌ها به
طراحی صنعتی
انتخاب یک رشته تنها به علاقه نیست؛ باید بدانید در طول چند سال چه می‌خوانید، پس از فارغ‌التحصیلی چه گزینه‌هایی دارید و این رشته با ویژگی‌های شما هم‌خوانی دارد یا نه. این گروه از هنرهای تجسمی و کاربردی تا حفظ آثار باستانی
طراحی و ساخت طلا و جواهر
رشته طراحی و ساخت طلا و جواهر یکی از رشته‌های گروه «هنر، طراحی و میراث فرهنگی» است که در دانشگاههای کشور ارائه میشود. رشته‌های گروه هنر، طراحی و میراث فرهنگی به خلاقیت و زیبایی‌شناسی می‌پردازند و آموزش آن‌ها ترکیبی از