انتخاب یک رشته تنها به علاقه نیست؛ باید بدانید در طول چند سال چه می‌خوانید، پس از فارغ‌التحصیلی چه گزینه‌هایی دارید و این رشته با ویژگی‌های شما هم‌خوانی دارد یا نه. رشتههای گروه پزشکی و سلامت به حفظ و ارتقای سلامت انسان می‌پردازند و آموزش آن‌ها زیر نظر وزارت بهداشت و با کارورزی بالینی در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی همراه است. در ادامه، رشته بهداشت محیط را در گروه «پزشکی و سلامت» بررسی می‌کنیم.
معرفی و تعریف رشته
برای شناخت یک رشته، سه سؤال اساسی وجود دارد: چه می‌خوانیم، کجا می‌خوانیم و پس از فارغ‌التحصیلی چه کار می‌توانیم بکنیم. در ادامهٔ این مقاله، این سه سؤال را برای رشته بهداشت محیط پاسخ می‌دهیم.
گرایش‌ها و سطوح تحصیلی
در طول دوره یا پس از آن، مسیرهای مختلفی برای تخصصی‌شدن در بهداشت محیط وجود دارد. فهرست زیر نمونه‌هایی از این مسیرها را نشان میدهد:
- آب و فاضلاب، کارشناسی ارشد
- مدیریت پسماند، کارشناسی ارشد
- آلودگی هوا، کارشناسی ارشد
- بهداشت پرتوها، کارشناسی ارشد
دروس اصلی رشته
عنوان و ترتیب دقیق دروس بهداشت محیط میان دانشگاه‌ها و برنامه‌های آموزشی مختلف تفاوت دارد و دروس کارآموزی یا عملی نیز در برخی برنامه‌ها ارائه می‌شوند. با این حال، مهمترین دروس این رشته را میتوان در فهرست زیر دید:
- شیمی عمومی
- شیمی آلی
- فیزیک عمومی
- ریاضیات عمومی
- آمار زیستی
- میکروب‌شناسی عمومی
- فیزیولوژی انسانی
- اکولوژی
- آب‌شناسی و منابع آب
- آب و فاضلاب
- تصفیه آب و فاضلاب
- آزمایشگاه آب و فاضلاب
پیش‌نیازهای دبیرستانی
برای ورود به بهداشت محیط و درک بهتر دروس دانشگاهی آن، توجه به دروس زیر در دوران دبیرستان مفید است:
- زیستشناسی
- شیمی
- فیزیک
- ریاضی
- زمین‌شناسی
مسیر شغلی و موقعیت بازار کار
بازار کار رشتههای سلامت در بخشهای درمانی، دارویی، توانبخشی و بهداشت عمومی پایدار است و تقاضای نیروی انسانی در همهٔ استانها وجود دارد.
مشاغل و صنایع مرتبط با رشته
فارغ‌التحصیلان بهداشت محیط میتوانند در محیط‌ها و جایگاه‌های شغلی مختلفی فعالیت کنند. مهمترین آن‌ها عبارتند از:
- کارشناس بهداشت محیط
- کارشناس کنترل کیفیت آب و فاضلاب
- کارشناس پسماند
- کارشناس پایش آلاینده‌ها
شناخت ویژگی‌های شخصی برای انتخاب این رشته
پاسخ به این پرسش نیازمند خودشناسی است. کسانی که توانایی تحصیل طولانی‌مدت و حضور مستمر در محیطهای درمانی را دارند. بنابراین اگر ویژگی‌های زیر را دارید، انتخاب بهداشت محیط می‌تواند تصمیم درستی باشد: اگر این ویژگی‌ها را دارید، بهداشت محیط می‌تواند برای شما مناسب باشد:
- داوطلبانی که به سلامت انسان و کار در محیط درمانی علاقه واقعی دارند
بررسی نقاط قوت و ضعف
برای تصمیم آگاهانه دربارهٔ بهداشت محیط، باید در کنار فرصت‌ها، چالش‌های آن را هم دیده باشید. هر انتخاب، کم و بیش هزینه‌ای دارد.
فرصت‌های پیش روی دانشجو و فعالان
- ارتباط مستقیم با سلامت مردم
- تنوع حوزه‌های تخصصی
- ترکیب کار آزمایشگاهی و میدانی
- امکان فعالیت در چند بخش
محدودیت‌ها و چالش‌ها
- استخدام دولتی محدود و رقابتی
- کار میدانی و شرایط نامطبوع
- فاصله میان مدرک و توانایی اجرایی
- وابستگی بازار به بودجه و پروژه
- ابهام در عنوان‌های شغلی
مسیر ادامه تحصیل
دانشآموختگان گروه سلامت از طریق آزمونهای تخصصی داخل کشور میتوانند به رشتههای تخصصی پزشکی، فلوشیپ یا گرایشهای تخصصی علوم آزمایشگاهی دست یابند. تصمیم دربارهٔ ادامهٔ تحصیل معمولاً در سال‌های پایانی کارشناسی گرفته میشود، اما آشنایی اولیه با مسیر آن، جذب در بازار کار را پیش از ورود برنامه‌ریزی می‌کند.
?بهداشت محیط در کدام گروه آموزشی ارائه میشود؟
رشته بهداشت محیط در گروه «پزشکی و سلامت» قرار دارد و در دانشگاههای مختلف با کدرشته‌محل‌های جداگانه ارائه میشود. برای دیدن دقیقِ ظرفیت و آخرین رتبهٔ قبولی هر کد، از فهرست رشته‌محل‌ها استفاده کنید.
?پذیرش در رشته بهداشت محیط چگونه انجام میشود؟
مسیر اصلی پذیرش، کنکور سراسری و انتخاب این رشته در کارت انتخاب رشته است. علاوه بر آن، برخی دانشگاه‌ها ظرفیت‌های ویژه یا فرآیندهای پذیرش جداگانه‌ای دارند که در اطلاعیه‌های همان سال اعلام میشود.
?بهداشت محیط در چه دانشگاههایی ارائه میشود؟
این رشته در دانشگاههای مختلفی از جمله دانشگاههای دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی و مؤسسات آموزش عالی غیرانتفاعی ارائه میشود. کیفیت و ظرفیت هر کد به دانشگاه، شهر و رتبهٔ داوطلب بستگی دارد. فهرست کامل کدرشتهمحلها در سامانهٔ انتخاب رشته قابل بررسی است.
?گرایشهای رشته بهداشت محیط کداماند؟
گرایشهای بهداشت محیط به دانشگاه و مقطع تحصیلی بستگی دارند. از جملهٔ سطوح و گرایشهای رایج میتوان به «آب و فاضلاب، کارشناسی ارشد» و «مدیریت پسماند، کارشناسی ارشد» اشاره کرد. توضیحات کاملتر را در بخش گرایشهای همین مقاله بخوانید.
?مهمترین دروس رشته بهداشت محیط چه هستند؟
از مهمترین دروس دوره کارشناسی بهداشت محیط میتوان به «شیمی عمومی»، «شیمی آلی»، «فیزیک عمومی» اشاره کرد. عنوان و ترتیب دقیق دروس به دانشگاه و برنامهٔ آموزشی بستگی دارد.
?چه دروس دبیرستانی برای ورود به بهداشت محیط مؤثرند؟
موفقیت در بهداشت محیط با تسلط بر دروس «زیستشناسی»، «شیمی»، «فیزیک» ارتباط مستقیمی دارد. تقویت این دروس هم در کنکور و هم در درک دروس دانشگاهی بهخوبی جواب میدهد.
?بازار کار رشته بهداشت محیط چگونه است؟
بازار کار بهداشت محیط در صنایع و محیطهای مختلفی تعریف شده است؛ از جمله «کارشناس بهداشت محیط»، «کارشناس کنترل کیفیت آب و فاضلاب»، «کارشناس پسماند». بازار کار رشتههای سلامت در بخشهای درمانی، دارویی، توانبخشی و بهداشت عمومی پایدار است و تقاضای نیروی انسانی در همهٔ استانها وجود دارد.
?آیا ادامه تحصیل در بهداشت محیط ممکن است؟
بله. دانشآموختگان گروه سلامت از طریق آزمونهای تخصصی داخل کشور میتوانند به رشتههای تخصصی پزشکی، فلوشیپ یا گرایشهای تخصصی علوم آزمایشگاهی دست یابند.
شانس قبولی در رشته بهداشت محیط را بسنجید
معرفی رشته، قدم نخست است. قدم بعدی، دیدن کدرشتهمحلها، ظرفیت و آخرین رتبهٔ قبولی این رشته بر اساس رتبه و سهمیهٔ شماست.
بررسی کدرشته‌محل‌های این رشته در جستجوی پیشرفتهرشتههای مرتبط
آموزش بهداشت و ارتقای سلامت
انتخاب یک رشته تنها به علاقه نیست؛ باید بدانید در طول چند سال چه می‌خوانید، پس از فارغ‌التحصیلی چه گزینه‌هایی دارید و این رشته با ویژگی‌های شما هم‌خوانی دارد یا نه. این گروه پرطرفدارترین و در عین حال پررقابت‌ترین گروه آز
اپیدمیولوژی
انتخاب یک رشته تنها به علاقه نیست؛ باید بدانید در طول چند سال چه می‌خوانید، پس از فارغ‌التحصیلی چه گزینه‌هایی دارید و این رشته با ویژگی‌های شما هم‌خوانی دارد یا نه. رشتههای گروه پزشکی و سلامت به حفظ و ارتقای سلامت انسان
اکولوژی انسانی
رشته اکولوژی انسانی یکی از رشتههای گروه «پزشکی و سلامت» است که در دانشگاههای کشور ارائه میشود. این گروه پرطرفدارترین و در عین حال پررقابت‌ترین گروه آزمایی کنکور است و طول دورهٔ تحصیل در رشته‌هایی مانند پزشکی و دندانپز
ایمنی و بهداشت مواد غذایی
رشته ایمنی و بهداشت مواد غذایی یکی از رشتههای گروه «پزشکی و سلامت» است که در دانشگاههای کشور ارائه میشود. این گروه پرطرفدارترین و در عین حال پررقابت‌ترین گروه آزمایی کنکور است و طول دورهٔ تحصیل در رشته‌هایی مانند پزشک